Thursday, 27 March 2025

Experiment of Physics

 рднौрддिрдХी рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ-1

 рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХे рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рдиिрдпрдоों рдХा рд╕рдд्рдпाрдкрди

(рдоीрдЯрд░ рдм्рд░िрдЬ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдФрд░ рд╕рдоाрдиांрддрд░)

рдЙрдж्рджेрд╢्рдп:

рдоीрдЯрд░ рдм्рд░िрдЬ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╢्рд░ेрдгीрдХ्рд░рдо рдФрд░ рд╕рдоाрди्рддрд░ рдХ्рд░рдо рдоें рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХे рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рдиिрдпрдоों рдХो рд╕рдд्рдпाрдкिрдд рдХрд░рдиा।

рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЙрдкрдХрд░рдг:


рдоीрдЯрд░ рдм्рд░िрдЬ


рдк्рд░рддिрд░ोрдз рддाрд░ (рдЬ्рдЮाрдд рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдоाрди)


рдмिрдЬрд▓ी рдХी рд╢рдХ्рддि рдиाрдкрдиे рдХा рдпंрдд्рд░


рдмैрдЯрд░ी рдпा рдмिрдЬрд▓ी рдХी рдЖрдкूрд░्рддि


рддाрд░ों рдХो рдЬोрдб़рдиा


рд░िрдУрд╕्рддाрдд


рдоुрдЦ्рдп рд╕्рд╡िрдЪ)


рдЬॉрдХी

рд▓िрдЦिрдд:


1. рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें рдк्рд░рддिрд░ोрдз:


рдЬрдм рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХों рдХो рдПрдХ рджूрд╕рд░े рд╕े рдЕंрдд рддрдХ рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै рддो рд╡े рдПрдХ рд╢्рд░ेрдгी рд╕ंрдпोрдЬрди рдмрдиाрддे рд╣ैं।


рд╕рднी рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХों рдоें рд╕рдоाрди рдзाрд░ा рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

рд╕ूрдд्рд░:

рдЖрд░_рдПрд╕ = рдЖрд░_1 + рдЖрд░_2 + рдЖрд░_3 


2. рд╕рдоाрдиांрддрд░ рдк्рд░рддिрд░ोрдз:

рдЬрдм рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХों рдХे рдмीрдЪ рд╕рдоाрди рд╡ोрд▓्рдЯेрдЬ рд╣ोрддा рд╣ै, рддो рд╡े рд╕рдоांрддрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं।

рд╕ूрдд्рд░:

1/рдЖрд░_рдкी = 1/рдЖрд░_1 + 1/рдЖрд░_2 + 1/рдЖрд░_3 


рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा:


рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рд▓िрдП:


1. рджो рдЬ्рдЮाрдд рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХों рдХो рдоीрдЯрд░ рдм्рд░िрдЬ рдкрд░ рд╢्рд░ेрдгीрдХ्рд░рдо рдоें рдЬोрдб़ें।

2. рдЪाрдмी рдмंрдж рдХрд░ें рдФрд░ рдХрд░ंрдЯ рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрдиे рджें।

3. рд╢ूрди्рдп рдмिंрджु (рдЬрд╣ां рдЧैрд▓्рд╡ेрдиोрдоीрдЯрд░ рд╢ूрди्рдп рд╡िрдХ्рд╖ेрдкрдг рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै) рдХो рдЦोрдЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬॉрдХी рдХो рдм्рд░िрдЬ рддाрд░ рдХे рд╕ाрде рдШुрдоाрдПं।


4. рд╕ंрддुрд▓рди рд▓ंрдмाрдИ рдХो рдоाрдкें рдФрд░ рд╕ूрдд्рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╕рдорддुрд▓्рдп рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░ें।


5. рдк्рд░рдпोрдЧ рдХो рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рддिрд░ोрдзों рдХे рд╕ाрде рджोрд╣рд░ाрдПं।


рд╕рдоाрди्рддрд░ рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рд▓िрдП:


1. рдк्рд░рддिрд░ोрдзों рдХो рд╕рдоाрди्рддрд░ рдоें рдЬोрдб़ें।


2. рдЪाрдмी рдмंрдж рдХрд░ें рдФрд░ рдХрд░ंрдЯ рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрдиे рджें।


3. рдЬॉрдХी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╢ूрди्рдп рдмिंрджु рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░ें।


4. рд╕ंрддुрд▓рди рд▓ंрдмाрдИ рдХो рдоाрдкें рдФрд░ рд╕ूрдд्рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╕рдорддुрд▓्рдп рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░ें।

5. рдк्рд░рдпोрдЧ рдХो рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рддिрд░ोрдзों рдХे рд╕ाрде рджोрд╣рд░ाрдПं।

рдЕрд╡рд▓ोрдХрди:


1. рд╢्рд░ेрдгी рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдоाрдкा рдЧрдпा рдк्рд░рддिрд░ोрдз рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рдоाрди рдХे рдХрд░ीрдм рд╣ै।



2. рд╕рдоाрди्рддрд░ рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдоाрдкा рдЧрдпा рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рд╕ूрдд्рд░ рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХрд░рддा рд╣ै।



3. рдк्рд░ाрдпोрдЧिрдХ рдоाрди рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдп рдд्рд░ुрдЯि рд╕ीрдоा рдХे рднीрддрд░ рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рдоाрдиों рд╕े рдоेрд▓ рдЦाрддे рд╣ैं।



4. рдЬॉрдХी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕ंрддुрд▓рди рд▓ंрдмाрдИ рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рдкрд░िрдгाрдоों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдеी।



5. рдХुрдЫ рдоाрдоूрд▓ी рдмрджрд▓ाрд╡ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрд░рдгों рд╕े рджेрдЦे рдЧрдП:


рд╕ंрдпोрдЬрдХ рддाрд░ों рдХा рдк्рд░рддिрд░ोрдз.


рдоाрдкрди рдоें рдоाрдирд╡ीрдп рдд्рд░ुрдЯि.


рдЧैрд▓्рд╡ेрдиोрдоीрдЯрд░ рд░ीрдбिंрдЧ рдоें рдоाрдоूрд▓ी рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡।


рдЧрдгрдиा:


рдоीрдЯрд░ рдм्рд░िрдЬ рд╕ूрдд्рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ:


R_x = R \left(\frac{l_1}{l_2}\right)


 = рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдк्рд░рддिрд░ोрдз


 = рдЬ्рдЮाрдд рдк्рд░рддिрд░ोрдз


 = рдПрдХ рдЫोрд░ рд╕े рд╕ंрддुрд▓рди рд▓ंрдмाрдИ

рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рддाрд▓िрдХा


рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рд▓िрдП:


рдоाрди рд▓ीрдЬिрдП R1 = 5╬й, R2 = 10╬й.R3= 15 рдУрдо


рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рдоूрд▓्рдп:



R_s = R_1 + R_2 = 5 + 10 = 15╬й


рд╕рдоाрди्рддрд░ рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рд▓िрдП:


рдоाрдиा R1 = 5╬й, R2 = 10╬й.R3 = 15


рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рдоूрд▓्рдп:


1/рдЖрд░_рдкी = 1/5 + 1/10

= 2/10 + 1/10

 = 3/10


R_p = 10/3 (рд▓рдЧрднрдЧ) = 3.33╬й 


рдк्рд░ाрдк्рдд рдк्рд░ाрдпोрдЧिрдХ рдоाрди: 3.4╬й (рддाрд░ рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХे рдХाрд░рдг рдЫोрдЯी рдд्рд░ुрдЯि)।

рдкрд░िрдгाрдо:

рдк्рд░рдпोрдЧाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдоाрди рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдп рдд्рд░ुрдЯि рд╕ीрдоा рдХे рднीрддрд░ рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рдоाрдиों рд╕े рдоेрд▓ рдЦाрддे рд╣ैं।


рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХे рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рдиिрдпрдо рд╕рдд्рдпाрдкिрдд рд╣ैं।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖:

1. рд╢्рд░ेрдгी рд╕ंрдпोрдЬрди рдоें рдХुрд▓ рдк्рд░рддिрд░ोрдз рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдк्рд░рддिрд░ोрдзों рдХा рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।

2. рдПрдХ рд╕рдоाрди्рддрд░ рд╕ंрдпोрдЬрди рдоें рдХुрд▓ рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХा рд╡्рдпुрдд्рдХ्рд░рдо рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдк्рд░рддिрд░ोрдзों рдХे рд╡्рдпुрдд्рдХ्рд░рдоों рдХा рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।

3. рдоीрдЯрд░ рдм्рд░िрдЬ рдк्рд░рддिрд░ोрдз рд╕ंрдпोрдЬрди рдХे рдиिрдпрдоों рдХो рд╕рдд्рдпाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕рдЯीрдХ рд╡िрдзि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

Precautions for the Experiment


1. Connections should be tight to avoid resistance errors.



2. Use a low current to prevent heating of the wire.



3. The jockey should be tapped gently on the bridge wire (not dragged) to avoid damage.



4. Take multiple readings to minimize errors.



5. The meter bridge should be level to ensure accurate measurements.



6. Galvanometer deflection should be carefully observed to find the null point precisely.



7. Connecting wires should be of good quality to reduce additional resistance.



8. The rheostat should be adjusted slowly to control current . 



              ------------------------

рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕ंрдЦ्рдпा 2

рдк्рд░рдпोрдЧ:1 рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░्рд╕ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдмीрдХрд░ рдХा рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕, рдЧрд╣рд░ाрдИ рдФрд░ рдХ्рд╖рдорддा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рдиा

рдЙрдж्рджेрд╢्рдп:

рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░्рд╕ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдмीрдХрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХो рдоाрдкрдиा рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рдХ्рд╖рдорддा (рдЖрдпрддрди) рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиा।

рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЙрдкрдХрд░рдг:

1. рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░्рд╕

2. рдмीрдХрд░


3. рдХैрд▓рдХुрд▓ेрдЯрд░

рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░्рд╕ рдХी рди्рдпूрдирддрдо рд╕ंрдЦ्рдпा:


рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░ рдХी рдЕрд▓्рдкрддрдоांрдХ (LC) рдХी рдЧрдгрдиा рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЬाрддी рд╣ै:


LC = \text{рдоुрдЦ्рдп рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯा рднाрдЧ} - \text{рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдПрдХ рднाрдЧ рдХा рдоाрди}


рдпрджि рдоुрдЦ्рдп рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯा рд╡िрднाрдЬрди 1 рдоिрдоी = 0.1 рд╕ेрдоी рд╣ै рдФрд░ рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдкैрдоाрдиे рдоें 10 рд╡िрднाрдЬрди рд╣ैं рдЬो 9 рдоुрдЦ्рдп рдкैрдоाрдиे рд╡िрднाрдЬрдиों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╣ैं, рддो:

рдПрд▓.рд╕ी. = \frac{1 \text{ рдоिрдоी}}{10} = 0.01 \text{ рд╕ेрдоी}

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░्рд╕ рдХा рдЕрд▓्рдкрддрдоांрдХ 0.01 рд╕ेрдоी рд╣ै।


рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा:


1. рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕ рдоाрдкрдиा


рдмीрдХрд░ рдХो рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░्рд╕ рдХे рдЬрдмрдб़ों рдХे рдмीрдЪ рд░рдЦें।


рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдкैрдоाрдиे рдХे рд╢ूрди्рдп рд╕े рдаीрдХ рдкрд╣рд▓े рдоुрдЦ्рдп рдкैрдоाрдиे рдХा рдкाрда्рдпांрдХ рд░िрдХाрд░्рдб рдХрд░ें।


рдоुрдЦ्рдп рдкैрдоाрдиे рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдкैрдоाрдиे рдХी рд░ीрдбिंрдЧ рдкрд░ рдз्рдпाрди рджें।


рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рд╕्рдХेрд▓ рд░ीрдбिंрдЧ рдХो рди्рдпूрдирддрдо рд╕ंрдЦ्рдпा рд╕े рдЧुрдгा рдХрд░ें।


рдХुрд▓ рд╡्рдпाрд╕ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджोрдиों рд░ीрдбिंрдЧ рдХो рдЬोрдб़ें।


рдХрдо рд╕े рдХрдо рддीрди рд░ीрдбिंрдЧ рд▓ें рдФрд░ рдФрд╕рдд рд╡्рдпाрд╕ рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░ें।


2. рдмीрдХрд░ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоाрдкрдиा


рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░्рд╕ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоाрдкрдиे рд╡ाрд▓ी рдЫрдб़ рдХो рдмीрдХрд░ рдХे рдЕंрджрд░ рддрдм рддрдХ рд╕рдоाрдпोрдЬिрдд рдХрд░ें рдЬрдм рддрдХ рдХि рд╡рд╣ рддрд▓ी рдХो рди рдЫू рд▓े।


рдоुрдЦ्рдп рд╕्рдХेрд▓ рд░ीрдбिंрдЧ рд░िрдХॉрд░्рдб рдХрд░ें.


рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рд╕्рдХेрд▓ рд░ीрдбिंрдЧ рдкрд░ рдз्рдпाрди рджें।


рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рд╕्рдХेрд▓ рд░ीрдбिंрдЧ рдХो рди्рдпूрдирддрдо рд╕ंрдЦ्рдпा рд╕े рдЧुрдгा рдХрд░ें।


рдХुрд▓ рдЧрд╣рд░ाрдИ рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рджोрдиों рд░ीрдбिंрдЧ рдХो рдЬोрдб़ें।

рддीрди рд░ीрдбिंрдЧ рд▓ें рдФрд░ рдФрд╕рдд рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░ें।


3. рдХ्рд╖рдорддा рдХी рдЧрдгрдиा (рдмीрдХрд░ рдХा рдЖрдпрддрди)

рдмीрдХрд░ рдХो рдПрдХ рдмेрд▓рдиाрдХाрд░ рдХंрдЯेрдирд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдмेрд▓рди рдХा рдЖрдпрддрди рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै:


рд╡ी = \pi \times \left(\frac{D}{2}\right)^2 \times рдПрдЪ


рдХрд╣ाँ,


 = рдмीрдХрд░ рдХा рдФрд╕рдд рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕


 = рдмीрдХрд░ рдХी рдФрд╕рдд рдЧрд╣рд░ाрдИ


 = 3.1416

рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдПрд╡ं рдЧрдгрдиा:


рдмाрд╣्рдп рд╡्рдпाрд╕ рдоाрдк:


рдк्рд░рдердо рд╡ाрдЪрди: 7.53 рд╕ेрдоी


рджूрд╕рд░ा рд╡ाрдЪрди: 7.46 рд╕ेрдоी


рддीрд╕рд░ा рд╡ाрдЪрди: 7.55 рд╕ेрдоी


рдФрд╕рдд рд╡्рдпाрд╕ (D) = 7.51 рд╕ेрдоी


рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоाрдк:


рдк्рд░рдердо рд░ीрдбिंрдЧ: 10.22 рд╕ेрдоी


рджूрд╕рд░ा рд╡ाрдЪрди: 10.34 рд╕ेрдоी


рддीрд╕рд░ा рд╡ाрдЪрди: 10.23 рд╕ेрдоी


рдФрд╕рдд рдЧрд╣рд░ाрдИ (h) = 10.26 рд╕ेрдоी


рдЖрдпрддрди (рдХ्рд╖рдорддा) рдХी рдЧрдгрдиा:

рд╡ी = 3.1416 \times \left(\frac{7.51}{2}\right)^2 \times 10.26


рд╡ी = 3.1416 \times (3.755)^2 \times 10.26


рд╡ी = 3.1416 \times 14.10 \times 10.26


рд╡ी = 3.1416 \times 144.66


рд╡ी \рд▓рдЧрднрдЧ 454.55 \text{ рд╕ेрдоी}^3


рдЪूँрдХि 1 cm³ = 1 mL, рдмीрдХрд░ рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд▓рдЧрднрдЧ 455 mL рд╣ै।

рдкрд░िрдгाрдо:

1. рдмीрдХрд░ рдХा рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕: 7.51 рд╕ेрдоी


2. рдмीрдХрд░ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ: 10.26 рд╕ेрдоी


3. рдмीрдХрд░ рдХी рдХ्рд╖рдорддा: 455 рдПрдордПрд▓

рд╕ाрд╡рдзाрдиिрдпां:

рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ें рдХि рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░्рд╕ рд╕ाрдл рдФрд░ рдЙрдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдХैрд▓िрдм्рд░ेрдЯेрдб рд╣ों।

рд░ीрдбिंрдЧ рд▓ेрддे рд╕рдордп рд▓ंрдмрди рдд्рд░ुрдЯि рд╕े рдмрдЪें।

рдоाрдкрди рдд्рд░ुрдЯिрдпों рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдмीрдХрд░ рдХो рд╕्рдеिрд░ рд░рдЦें।

рд╕рдЯीрдХрддा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рдмाрд░ рд░ीрдбिंрдЧ рд▓ें।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖:

рд╡рд░्рдиिрдпрд░ рдХैрд▓िрдкрд░्рд╕ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдмीрдХрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХो рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдоाрдкा рдЧрдпा, рддрдеा рдмीрдХрд░ рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд▓рдЧрднрдЧ 455 рдПрдордПрд▓ рдЖंрдХी рдЧрдИ।


рдк्рд░рдпोрдЧ - 3

рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдмीрдХрд░ рдХा рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕, рдЧрд╣рд░ाрдИ рдФрд░ рдХ्рд╖рдорддा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рдиा


рдЙрдж्рджेрд╢्рдп:

рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдмीрдХрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХो рдоाрдкрдиा рддрдеा рдЗрд╕рдХी рдХ्рд╖рдорддा (рдЖрдпрддрди) рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиा।


рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЙрдкрдХрд░рдг:

  1. рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ (100 рдбिрд╡ीрдЬрди, рдкिрдЪ = 1 рдоिрдоी)
  2. рдмीрдХрд░
  3. рдХैрд▓рдХुрд▓ेрдЯрд░

рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рдХी рди्рдпूрдирддрдо рд╕ंрдЦ्рдпा:

рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рдХा рдЕрд▓्рдкрддрдоांрдХ (LC) рдиिрдо्рди рдк्рд░рдХाрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै:


LC = \frac{\text{Pitch of the Screw}}{\text{Total number of divisions on the circular scale}}

рджिрдпा рдЧрдпा,

  • рдкिрдЪ = 1 рдоिрдоी
  • рд╡ृрдд्рддाрдХाрд░ рдкैрдоाрдиे рдХे рд╡िрднाрдЬрдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा = 100

LC = \frac{1}{100} = 0.01 mm = 0.001 cm

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, LC = 0.001 рд╕ेрдоी .


рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा:

рдЪрд░рдг 1: рд╢ूрди्рдп рдд्рд░ुрдЯि рдЬाँрдЪ

  • рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рдХो рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдХे рдмंрдж рдХрд░ें рдФрд░ рдЬांрдЪें рдХि рдХ्рдпा рд╡ृрдд्рддाрдХाрд░ рдкैрдоाрдиे рдХा рд╢ूрди्рдп рдоुрдЦ्рдп рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд╕ंрджрд░्рдн рд░ेрдЦा рдХे рд╕ाрде рдоेрд▓ рдЦाрддा рд╣ै।
  • рдпрджि рдирд╣ीं, рддो рд╢ूрди्рдп рдд्рд░ुрдЯि (рдзрдиाрдд्рдордХ рдпा рдЛрдгाрдд्рдордХ) рдиोрдЯ рдХрд░ें рдФрд░ рд╕рднी рд░ीрдбिंрдЧ рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд▓ाрдЧू рдХрд░ें।

рдЪрд░рдг 2: рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕ рдоाрдкрдиा

  1. рдмीрдХрд░ рдХो рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рдХे рд╕्рдкिंрдбрд▓ рдФрд░ рдиिрд╣ाрдИ рдХे рдмीрдЪ рд░рдЦें।
  2. рдЬрдм рддрдХ рдмीрдХрд░ рдордЬрдмूрддी рд╕े рдкрдХрдб़ рдоें рди рдЖ рдЬाрдП, рдеिрдо्рдмрд▓ рдХो рдзीрд░े-рдзीрд░े рдШुрдоाрдПं।
  3. рдоुрдЦ्рдп рд╕्рдХेрд▓ рд░ीрдбिंрдЧ (MSR) рдкрд░ рдз्рдпाрди рджें ।
  4. рд╡ृрдд्рддाрдХाрд░ рд╕्рдХेрд▓ рд░ीрдбिंрдЧ (рд╕ीрдПрд╕рдЖрд░) рдкрд░ рдз्рдпाрди рджें ।
  5. рдмाрд╣्рдп рд╡्рдпाрд╕ рдХी рдЧрдгрдиा рдХे рд▓िрдП рд╕ूрдд्рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें:

D = \text{MSR} + (\text{CSR} \times LC)
  1. рдоाрдк рдХो рддीрди рдмाрд░ рджोрд╣рд░ाрдПं рдФрд░ рдФрд╕рдд рд╡्рдпाрд╕ рд▓ें ।

рдЪрд░рдг 3: рдмीрдХрд░ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоाрдкрдиा

  1. рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоाрдкрдиे рд╡ाрд▓ी рдЫрдб़ рдХो рдмीрдХрд░ рдХे рдЕंрджрд░ рд░рдЦें।
  2. рдЗрд╕े рддрдм рддрдХ рд╕рдоाрдпोрдЬिрдд рдХрд░ें рдЬрдм рддрдХ рдпрд╣ рдиीрдЪे рддрдХ рди рдкрд╣ुंрдЪ рдЬाрдП।
  3. рдПрдордПрд╕рдЖрд░ рдФрд░ рд╕ीрдПрд╕рдЖрд░ рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेंрдкрд╣рд▓े рдХी рддрд░рд╣
  4. рд╕ूрдд्рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░ें:

h = \text{MSR} + (\text{CSR} \times LC)
  1. рдоाрдк рдХो рддीрди рдмाрд░ рджोрд╣рд░ाрдПं рдФрд░ рдФрд╕рдд рдЧрд╣рд░ाрдИ рд▓ें ।

рдЪрд░рдг 4: рдХ्рд╖рдорддा рдХी рдЧрдгрдиा (рдмीрдХрд░ рдХा рдЖрдпрддрди)

рдЪूँрдХि рдмीрдХрд░ рдмेрд▓рдиाрдХाрд░ рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕рдХा рдЖрдпрддрди рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:


V = \pi \times \left(\frac{D}{2}\right)^2 \times h

рдХрд╣ाँ,

  • = рдмीрдХрд░ рдХा рдФрд╕рдд рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕
  • = рдмीрдХрд░ рдХी рдФрд╕рдд рдЧрд╣рд░ाрдИ
  • = 3.1416

рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдПрд╡ं рдЧрдгрдиा:

рдмाрд╣्рдп рд╡्рдпाрд╕ рдоाрдк:

  • рдк्рд░рдердо рд╡ाрдЪрди: 7.512 рд╕ेрдоी
  • рджूрд╕рд░ा рд╡ाрдЪрди: 7.498 рд╕ेрдоी
  • рддीрд╕рд░ा рд╡ाрдЪрди: 7.510 рд╕ेрдоी
  • рдФрд╕рдд рд╡्рдпाрд╕ (D) = 7.507 рд╕ेрдоी

рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоाрдк:

  • рдк्рд░рдердо рд╡ाрдЪрди: 10.264 рд╕ेрдоी
  • рджूрд╕рд░ा рд╡ाрдЪрди: 10.248 рд╕ेрдоी
  • рддीрд╕рд░ा рд╡ाрдЪрди: 10.256 рд╕ेрдоी
  • рдФрд╕рдд рдЧрд╣рд░ाрдИ (h) = 10.256 рд╕ेрдоी

рдЖрдпрддрди (рдХ्рд╖рдорддा) рдХी рдЧрдгрдиा:


V = 3.1416 \times \left(\frac{7.507}{2}\right)^2 \times 10.256

V = 3.1416 \times (3.7535)^2 \times 10.256

V = 3.1416 \times 14.09 \times 10.256

V = 3.1416 \times 144.5

V \approx 454.1 \text{ cm}^3

рдЪूँрдХि 1 cm³ = 1 mL рд╣ै , рдмीрдХрд░ рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд▓рдЧрднрдЧ 454 mL рд╣ै ।


рдкрд░िрдгाрдо:

  1. рдмीрдХрд░ рдХा рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕: 7.507 рд╕ेрдоी
  2. рдмीрдХрд░ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ: 10.256 рд╕ेрдоी
  3. рдмीрдХрд░ рдХी рдХ्рд╖рдорддा: 454 рдПрдордПрд▓

рд╕ाрд╡рдзाрдиिрдпां:

  • рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ें рдХि рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рд╕ाрдл рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕ рдкрд░ рдзूрд▓ рдирд╣ीं рд▓рдЧी рд╣ै।
  • рдПрдХрд╕рдоाрди рджрдмाрд╡ рд▓ाрдЧू рдХрд░ेंрдмीрдХрд░ рдХे рд╡िрд░ूрдкрдг рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рдХो рдШुрдоाрддे рд╕рдордп
  • рд╢ूрди्рдп рдд्рд░ुрдЯि рдХी рдЬाँрдЪ рдХрд░ें рдФрд░ рдпрджि рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ो рддो рд╕ुрдзाрд░ рд▓ाрдЧू рдХрд░ें।
  • рдХрдИ рд░ीрдбिंрдЧ рд▓ें рдФрд░ рд╕рдЯीрдХрддा рдХे рд▓िрдП рдоाрдз्рдп рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░ें।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖:

рдмीрдХрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХो рд╕्рдХ्рд░ू рдЧेрдЬ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдоाрдкा рдЧрдпा, рдФрд░ рдмीрдХрд░ рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд▓рдЧрднрдЧ 454 рдПрдордПрд▓ рдЖंрдХी рдЧрдИ ।

рдХрдХ्рд╖ा 10 рдФрд░ 12 рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдХाрд╢िрдХी рдоें рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░ाрдпोрдЧिрдХ рдХाрд░्рдп рд╣ै:

Experiment Number 4

рджूрд░ рд╕्рдеिрдд рд╡рд╕्рддु рдХा рдк्рд░рддिрдмिрдо्рдм рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдХे рдЕрд╡рддрд▓ рджрд░्рдкрдг рдХी рдлोрдХрд╕ рджूрд░ी рдХा рдиिрд░्рдзाрд░рдг

рдЙрдж्рджेрд╢्рдп:

рдХिрд╕ी рджूрд░рд╕्рде рд╡рд╕्рддु рдХे рдк्рд░рддिрдмिрдо्рдм рдХो рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рдлोрдХрд╕िрдд рдХрд░рдХे рдЕрд╡рддрд▓ рджрд░्рдкрдг рдХी рдлोрдХрд▓ рд▓ंрдмाрдИ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рдиा ।

рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा:

  • рдЕрд╡рддрд▓ рджрд░्рдкрдг
  • рджрд░्рдкрдг рд╕्рдЯैंрдб
  • рд╕्рдХ्рд░ीрди
  • рдоाрдкрдиे рдХा рдкैрдоाрдиा
  • рдХोрдИ рджूрд░ рд╕्рдеिрдд рд╡рд╕्рддु (рдЬैрд╕े, рдкेрдб़, рдЗрдоाрд░рдд, рдпा рд╕्рдЯ्рд░ीрдЯрд▓ैंрдк)

рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा:

  1. рдЕрд╡рддрд▓ рджрд░्рдкрдг рдХो рдПрдХ рд╕्рдЯैंрдб рдоें рд╕्рдеिрд░ рдХрд░ें рддрдеा рдЗрд╕े рджूрд░ рд╕्рдеिрдд рд╡рд╕्рддु рдХे рд╕ाрдордиे рд░рдЦें।
  2. рджрд░्рдкрдг рдХे рд╕ाрдордиे рдПрдХ рдкрд░्рджा рд░рдЦें рдФрд░ рдЙрд╕े рддрдм рддрдХ рдЖрдЧे-рдкीрдЫे рдШुрдоाрдПं рдЬрдм рддрдХ рдХि рд╡рд╕्рддु рдХा рд╕्рдкрд╖्рдЯ, рдЙрд▓्рдЯा рдк्рд░рддिрдмिंрдм рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рди рд╣ो рдЬाрдП।
  3. рдоाрдкрдиे рд╡ाрд▓े рдкैрдоाрдиे рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рджрд░्рдкрдг рдФрд░ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдХे рдмीрдЪ рдХी рджूрд░ी рдоाрдкें ।
  4. рдоाрдкी рдЧрдИ рджूрд░ी рдЕрд╡рддрд▓ рджрд░्рдкрдг рдХी рдлोрдХрд╕ рджूрд░ी (f) рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ै l
  5. Table and Results

рд╕ूрдд्рд░:


\text{Focal Length} (f) \approx \text{Distance between the mirror and the screen}

рд╕ाрд╡рдзाрдиिрдпां:

  • рджрд░्рдкрдг рдХो рд╕्рдЯैрдг्рдб рдоें рдордЬрдмूрддी рд╕े рд░рдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
  • рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдФрд░ рддीрдЦी рдЫрд╡ि рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕्рдХ्рд░ीрди рдХो рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╣िрд▓ाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
  • рд╕рдЯीрдХрддा рдХे рд▓िрдП рджूрд░ рд╕्рдеिрдд рд╡рд╕्рддु рдХрдо рд╕े рдХрдо 10 рдоीрдЯрд░ рджूрд░ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।
  • рдоाрдк рдЙрдЪिрдд рдкैрдоाрдиे рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╕ाрд╡рдзाрдиीрдкूрд░्рд╡рдХ рд▓िрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП ।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖:

рдХिрд╕ी рджूрд░ рд╕्рдеिрдд рд╡рд╕्рддु рдХे рдк्рд░рддिрдмिंрдм рдХो рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рдлोрдХрд╕िрдд рдХрд░рдХे рд╣рдо рдЕрд╡рддрд▓ рджрд░्рдкрдг рдХी рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдлोрдХрд▓ рд▓ंрдмाрдИ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं ।

рдХ्рдпा рдЖрдк рдХोрдИ рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХाрд╢िрдХी рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ेंрдЧे , рдЬैрд╕े рдХि рдХांрдЪ рдХे рд╕्рд▓ैрдм рдХा рдЕрдкрд╡рд░्рддрдиांрдХ рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиा ?


рддाрд▓िрдХा рдФрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ 1 рд╕े 3 рдПрдХ рд▓िंрдХ рдоें

No comments:

Post a Comment

https://bbsbeamsvaranasi.blogspot.com/2025/03/anushasan-safalta-ki-kunji-hai.html

BOSSE is a private state open Board.

 *BOSSE рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдЦुрд▓ा рд╣ै। рдмрд╕ 9453081534 рдкрд░ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░ें*  ✅ рдмोрд╕ (BOSSE) рдХी рдоाрди्рдпрддा рдФрд░ рдк्рд░рдоाрдг 1. *рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд:*  BOSE, рдЬिрд╕े B...